Nieuwe Wet zorg en dwang (Wzd): wat verandert er?

De Wet zorg en dwang wordt op 1 januari 2020 ingevoerd als vervanging van de wet Bijzondere Opnemingen Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ). In de Wzd staat hoe zorgorganisaties om moeten gaan met onvrijwillige zorg. De rechten van cliënten zijn daardoor nog beter beschermd.

Wanneer is zorg onvrijwillig?

Er wordt gesproken over onvrijwillige zorg als een cliënt en/of zijn wettelijk vertegenwoordiger zich ertegen verzet. Het is soms nodig om onvrijwillige zorg toe te passen. Door de Wzd worden zorgprofessionals verplicht om op zoek te gaan naar alternatieven, zodat zij zorg bieden waar betrokkenen zich niet tegen verzetten. Marja Hodes, orthopedagoog generalist bij ASVZ, en Jacqueline de Jong, orthopedagoog en beleidsadviseur bij ASVZ, vertellen over de veranderingen.

Waar moet je aan denken bij zorg en dwang?

Jacqueline: 'Bijvoorbeeld aan de inzet van slimme elektronica en sensoren (domotica) in huis om cliënten uit te luisteren in de nacht. Cliënten of hun vertegenwoordigers verzetten zich wel eens tegen het uitluisteren. ASVZ kan besluiten om het toch te doen. Bijvoorbeeld als de veiligheid van een bewoner in gevaar komt. De Wzd verplicht ons naar andere oplossingen te zoeken. Bij onvrijwillige zorg moeten we het eerste jaar van de onvrijwillige zorg ieder kwartaal een evaluatie houden met de cliënt en zijn vertegenwoordiger.’

Wzd-functionaris

De functie van Wzd-arts wordt uitgebreid naar Wzd-functionaris. Marja: ‘En ook orthopedagogen-generalist en gz-psychologen gaan de rol van Wzd-functionaris vervullen. Het beperken van vrijheid in het gebruik van communicatiemiddelen valt er ook onder. Bijvoorbeeld een kwetsbaar meisje met een lichte verstandelijke beperking beschermen tegen de invloed van loverboys via haar mobiel.’ Ze vervolgt: ‘Met een stappenplan kijken we wat de beste zorg is en of onvrijwillige zorg (nog) nodig is. We gaan altijd in gesprek met de cliënt en/of zijn wettelijk vertegenwoordiger. Daarnaast werken we multidisciplinair met de zorgverantwoordelijke, Wzd-functionaris, arts en begeleiders. Bij voortduren van de noodzaak van de maatregel doet een externe deskundige een toetsing.’

Workshops

De Wzd is een ingewikkelde wet. ASVZ besteedt veel aandacht aan communicatie. Jacqueline: ‘Dit najaar organiseren we workshops voor cliënten, ouders en verwanten en  begeleiders. Dan gaan we met elkaar in gesprek over vrijheid en onvrijwillige zorg.’

Meer weten over de Wzd? Lees het volledige artikel uit het VGN Magazine.